"სექსუალური დისფუნქციები ქალებსა და მამაკაცებში" - ინტერვიუ ზურაბ მარშანიასთან

1477 ნახვა

პროფესორი ზ.მარშანია 1988 წლიდან  მკურნალობს ქალისა და მამაკაცის სექსუალურ დისფუნქციებს სამეცნიერო მედიცინის საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით. ის არის საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტის - სეუ მედიცინის ფაკულტეტის სექსოლოგიის სრული პროფესორი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი,   საქართველოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი, ევროპის სამედიცინო სექსოლოგიის საზოგადოებასთან (ESSM) აფილირებული ეროვნული საზოგადოების (NAS) - საქართველოს სამედიცინო სექსოლოგიის საზოგადოების პრეზიდენტი. 

2011 წლიდან ზ. მარშანია ხელმძღვანელობს ვ. ივერიელის სახ. ენდოკრინოლოგია, მეტაბოლოგია, დიეტოლოგიის ცენტრ „ენმედიცში“ სამედიცინო სექსოლოგიის მიმართულებას.

ზ. მარშანიამ  მხოლოდ ბოლო რამოდენიმე წლის განმავლობაში საქართველოსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში (აშშ, ესპანეთი, სლოვენია, ჩეხეთი, უნგრეთი, უკრაინა და სხვ.) სამედიცინო სექსოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე გამოაქვეყნა  5  მონოგრაფია და 34  სამეცნიერო სტატია. გარდა ამისა ის რეგულარულად კითხულობს ლექციებს საზღვარგარეთ და გამოდის მოხსენებებით საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებზე.

 

 

-  ბატონო ზურაბ, იქნებ გვესაუბროთ სექსუალური დისფუნქციების ფორმებზე?

- დავიწყებ იმით, რომ სექსუალური დისფუნქცია უაღრესად მტკივნეულად აღიქმება ფსიქოლოგიურად როგორც მამაკაცების ისე ქალების მიერ და დიდ პრობლემებს უქმნის თითოეულ ოჯახსა და მთელ საზოგადოებას. სქესობრივი დარღვევები ხშირია ქალებში და მამაკაცებშიც. სამწუხაროდ საქართველო გამონაკლისი არ არის.  პირიქით, ჩვენს ქვეყანაში ვითარება უფრო მძიმეა. მაგალითად ევროპული ქვეყნებისაგან განსხვავებით ჩვენში ახალგაზრდა ქალწულებში ძალიან ხშირია  ქალის სექსუალური ტკივილისა და ვაგინალური პენეტრაციის (სექსის დროს ასოს საშოში შეყვანის) შეუძლებლობით განპირობებული აშლილობები (ვაგინიზმი). ხშირია ანორგაზმია (სექსის დროს ქალის მიერ სიამოვნების მიღების შეუძლებლობა ან მისი მყარი, ხშირი გაძნელება), ასევე როგორც სქესობრივი ლტოლვისა და სექსუალური აგზნებადობის დარღვევები ქალებში, დისპარეუნია (მტკივნეული სქესობრივი აქტი), ლუბრიკაციის (სექსის დროს საშოს დასველების)  დარღვევები (ლუბრიკაციის ნაკლებობა და სქვირთინგი).  მამაკაცების სქესობრივი დარღვევევებიდან უნდა გამოვყოთ ერექციული დისფუნქცია (სექსის დროს სასქესო ასოს სიმყარის - ერექციის მიღწევის შეუძლებლობა ან მისი მყარი და ხშირი გაძნელება), ნაადრევი ეაკულაცია ანუ სექსის დროს სპერმის ნაადრევი დანთხევა, ეაკულაციის გაძნელება ან შეუძლებლობა და სქესობრივი ლტოლვის/აგზნებადობის დარღვევები. აი ასე გამოიყურება ქალისა და მამაკაცის სექსუალური დისფუნქციების ყველაზე ტიპიური ფორმების ჩამონათვალი.  

 

- რა არის სექსუალური დისფუნქციების მიზეზები მამაკაცებსა და ქალბატონებში?

- მიზეზები ძალიან განსხვავებულია და პირობითად ორ დიდ ჯგუფად შეიძლება დაიყოს: ორგანული მიზეზები (ანუ განპირობებულნი შინაგანი ორგანოების მრავალი პათოლოგიით) და ფსიქოგენური (ანუ განპირობებულნი ფსიქიკური აშლილობებითა და სხვა არაორგანული ხასიათის პრობლემებით). საინტერესო ის არის, რომ თუ ქალებში ფსიქოგენური წარმოშობის სექსუალური დისფუნქციები ჭარბობს (თითქმის 90-95%-ში), მამაკაცებში საპირისპიროს ვხედავთ და სექსუალური დისფუნქციების გამომწვევ მიზეზებში 80-85%-ში ორგანული ფაქტორებია წამყვანი. ხაზი უნდა გაესვას იმასაც, რომ როგორც წესი ქალისა და მამაკაცის დისფუნქციებისას უფრო ხშირად ორივე ფაქტორია წარმოდგენილი, უბრალოდ დარღვევის ფორმა იმის მიხედვით განისაზღვრება თუ რომელი მიზეზია (ორგანული თუ ფსიქოგენური) წამყვანი. 

 

- რა სიმპტომებით ხასიათდება სექსუალური დისფუნქციები ქალებსა და მამაკაცებში?

- სექსუალური დისფუნქციის სიმპტომური გამოვლინება სქესობრივი დარღვევის სახეზეა დამოკიდებული. მაგალითად ვაგინიზმი ქალებში ხასიათდება სქესობრივი აქტის შიშით განპირობებული ტკივილებით, სპაზმებითა და კრუნჩხვებით საშოს, მენჯის ფუძის, თეძოს და ასევე ზოგჯერ მუცლისა და ბარძაყების მიდამოში, რაც არ აძლევს ახალგაზრდა ცოლ-ქმარს სქესობრივი აქტის ჩატარების შესაძლებლობას.  ანორგაზმიის შემთხვევაში სექსის დროს ქალი ან ვერ ახერხებს ან მას ძალიან უჭირს ორგაზმის მიღწევა (სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ სიამოვნების მიღება). ქალის სექსუალური ლტოლვის დარღვევებისას პაციენტს უფრო ხშირად უქრება ან უქვეითდება სქესობრივი ლტოლვა და სექსუალური აგზნებადობა, თუმცა ზოგჯერ პირიქითაც ხდება.  დისპარეუნიის დროს, მიუხედავად იმისა, რომ ქალი ახერხებს (ვაგინიზმისაგან განსხვავებით) სქესობრივი აქტის ჩატარებას, მას აღენიშნება ტკივილები სქესობრივი აქტის დროს (ასოს საშოში შესვლის მომენტში ან შემდგომ). ლუბრიკაციის ნაკლებობისათვის დამახასიათებელია საშოს სიმშრალე, რაც სერიოზულ დისკომფორტს უქმნის ქალს სექსის დროს. სქვირთინგის დროს კი პირიქით დისკომფორტი სექსის დროს  საშოში დიდი რაოდენობის სითხის (საშოს სეკრეტის) გამოყოფითაა გამოწვეული. მამაკაცების სექსუალური დისფუნქციების დროს სიმპტომატიკა ასევე განსხვავებულია. ერექციის დარღვევისას აღინიშნება ერექციის მიღწევისა და მისი შენარჩუნების გაძნელება, რის გამოც მამაკაცი ან საერთოდ ვერ ახერხებს ვაგინალური სექსის დასრულებას (ფიასკო) ან სქესობრივი აქტის ხარისხი უკიდურესად დაბალია. ნაადრევი ეალულაციის დროს მამაკაცი სპერმას ანთხევს ძალიან სწრაფად (ზოგჯერ 3-4 წამშიც კი), როდესაც ნორმაში სპერმის დანთხევა ასოს საშოში შეყვანიდან ერთი ან მეტი წუთის შემდეგ უნდა მოხდეს. ნაადრევი ეაკულაციის დროს შეუძლებელია, რომ პარტნიორმა ქალმა ორგაზმს მიაღწიოს, რაც სერიოზული პრობლემებს უქმნის ცოლ-ქმრულ წყვილს.  ეაკულაციური დარღვევებიდან ასევე ხშირია ეაკულაციის გაძნელება ან სულაც მისი შეუძლებლობა, რაც სექსუალურ დისჰარმონიასთან ერთად ხშირად შვილოსნობის ფუნქციაზეც ახდენს ნეგატიურ ზეგავლენას. სექსუალური ლტოლვის დარღვევებისას მამაკაცებს უქვეითდებათ სქესობრივი ლტოლვა და სექსუალური აგზნებადობა, აღარ არის რეგულარული სექსი, ხშირად კი მამაკაცი საერთოდ არიდებს თავს სქესობრივი აქტის ჩატარებას. შედარებით იშვიათია მამაკაცებში სქესობრივი ლტოლვისა და სექსუალური აგზნებადობის მომატება (სატირიაზისი ანუ დონ ჟუანის სინდრომი). 

 

- ბატონო ზურაბ, რომელია სექსუალური დისფუნქციის ყველაზე გავრცელებული ფორმა, რომლითაც პაციენტები უმეტესად მოგმართავენ?

- ჩემი კლინიკური მასალიდან, რომელიც ათასობით პაციენტის ავადმყოფობის ისტორიას მოიცავს ცალსახად შეიძლება იმის თქმა, რომ ქალის სექსუალური დისფუნქციებიდან ყველაზე დიდი მომართვიანობა აღინიშნება ვაგინიზმისა და ანორგაზმიის შემთხვევაში. გაცილებით უფრო იშვიათად მიმართავენ ექიმ სექსოლოგს ქალები სექსუალური ლტოლვისა და აგზნებადობის დაქვეითების, ლუბრიკაციის დაქვეითებისა და სქვირთინგის შემთხვევაში, რაც ძალიან დასანანია, ვინაიდან მკურნალობისაგან თავის არიდება ამძიმებს სექსუალურ დისფუნქციებს. მამაკაცები უფრო ხშირად  მოგვმართავენ ჩივილებით ერექციულ დისფუნქციაზე. ნაკლებია მომართვიანობა სქესობრივი ლტოლვის/აგზნებადობისა და ეაკულაციის დარღვევის შემთხვევაში. თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ  ქართველი მამაკაცები გაცილებით უფრო ყურადღებიანნი არიან საკუთარი სექსუალური ჯანმრთელობის მიმართ, ვიდრე ჩვენი ქალები, რაც დაუშვებელია, ვინაიდან მსოფლიო სტატისტიკით სექსუალური დისფუნქციებით  გაცილებით მეტი ქალია შეპყრობილი ვიდრე მამაკაცი.  

 

- როგორ ხდება სექსუალური დისფუნქციის დიაგნოსტიკა?

- სამედიცინო სექსოლოგია კლინიკური მედიცინის ნაწილია, მაგრამ მას თავისი სპეციფიკა გააჩნია. სამწუხაროდ ქალისა და მამაკაცის სექსუალური დისფუნქციის დიაგნოსტიკისას, კლინიკური მედიცინის სხვა სფეროებისაგან განსხვავებით არ არიან ისეთი მაღალეფექტურნი ზოგიერთი მაღალ ტექნოლოგიური ინსტრუმენტალური კვლევის მეთოდები, მაგალითად  კომპიუტერული და მაგნიტორეზონანსული ტომოგრაფია, პეტ სკანირება, ფერადი დოპლეროგრაფია თუ რენტგენოლოგიური კვლევა. სქესობრივი დარღვევების რელევანტური დიაგნოსტიკის ყველაზე ეფექტურ მეთოდად  ფეზიკალური გამოკვლევა, კერძოდ კი სექსოლოგიური ანამნეზის სკრუპულოზური შეგროვება რჩება. აქედან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებითაც თუ რა რთულია სექსუალური დისფუნქციის მიზეზების დადგენა ქალებსა და მამაკაცებში (რომლის გარეშე წარმოუდგენელია წარმატებული მკურნალობა), გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ექიმის გამოცდილებას და პროფესიონალიზმს და რა თქმა უნდა სექსუალური დისფუნქციის სამკურნალოდ სპეციალისტთან ანუ ექიმ სექსოლოგთან მისვლას. რაოდენ სამწუხაროა, როდესაც ინფორმირებულობის დეფიციტის გამო მძიმე სექსუალური დისფუნქციით შეპყრობილი ქალები, მაგალითად, გინეკოლოგს მიმართავენ სამკურნალოდ, ხოლო მამაკაცები უროლოგს, რაც დიდი შეცდომაა და არ უწყობს ხელს სქესობრივი დარღვევების წარმატებულ მკურნალობს. ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ზემოთაღნიშნული ექიმების ჩარევა დაუშვებელია. პირიქით. სამედიცინო სექსოლოგიაში დიდი მნიშვნელობა აქვს მულტიდისციპლინარული მიდგომის გამოყენებას, რომელიც ითვალისწინებს, სექსუალური დისფუნქციების დიაგნოსტიკის პროცესში და ექიმ სექსოლოგთან მჭიდრო კოოპერაციის რეჟიმში, სხვა სპეციალობების (გინეკოლოგია, უროლოგია, ფსიქიატრია, ენდოკრინოლოგია, ანგიოლოგია, კარდიოლოგია) ექიმების აქტიურ ჩართვასაც. თუმცა, ცენტრალურ ფიგურად ქალისა და მამაკაცის სექსუალური დისფუნქციების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პროცესში მაინც ექიმი სექსოლოგი უნდა რჩებოდეს. არ შეიძლება არ ავღნიშნოთ, რომ მულტიდისციპლინარული მიდგომის ფარგლებში ჩემს პრაქტიკაში ფართოდ მაქვს დანერგილი სექსუალური დისფუნქციებით შეპყრობილი პაციენტების სკონსულტაციოდ სხვა სფეროების (ფსიქიატრია, გინეკოლოგია, კარდიოლოგია, რადიოლოგია) მაღალკვალიფიციურ ექიმების მოწვევის პრაქტიკა. გარდა ამისა სექსუალური დისფუნქციების დიაგნოსტიკაში ჩვენ აქტიურად ვიყენებთ მაღალტექნოლოგიურ ლაბორატორიულ ტესტებთან (სისხლი ანალიზი ჰორმონებზე, სპერმომორფოციტოგრაფია და სხვ.) და ინსტრუმენტალური გამოკვლევის მეთოდებთან (ექოსკოპია, ელექტროკარდიოგრაფია) ერთად ფსიქოდიაგნოსტიკურ გამოკვლევასაც. ჩვენ   ფსიქოდიაგნოსტიკურ კაბინეტში უკვე მრავალი ასეული კვლევა გვაქვს  ჩატარებული. 

 

- რა მეთოდებით ხდება სექსუალური დისფუნქციების მკურნალობა?

- როგორც უკვე მოგახსენეთ ქალისა და მამაკაცის სექსუალური დისფუნქციების მკურნალობის აუცილებელი წინაპირობაა სქესობრივი დარღვევის მიზეზების დადგენა ანუ სრულყოფილი დიაგნოსტიკა. სწორედ სექსუალური დისფუნქციის გამომწვევი ძირითადი დაავადებების რელევანტური მართვა უზრუნველყოფს მკურნალობის წარმატებას როგორც ქალებში ისე მამაკაცებში, არის ეს ფსიქიკური აშლილობა, ჰორმონალური დარღვევა, ტოქსიური და მედიკამენტოზური პრეპარატების გავლენა, შაქრიანი დიაბეტი და დიაბეტური პოლინეიროპათია, მეტაბოლური სინდრომი, გულ სისხლძარღვთა დაავადებები თუ სხვა.  მეთოდებიც მრავალფეროვანია, ვინაიდან სექსუალური დისფუნქციის მკურნალობა უნდა იყოს მხოლოდ კომპლექსური/კომბინირებული (ანუ შედგებოდეს როგორც მედიკამენტოზური ისე ფსიქოთერაპიული ინტერვენციისაგან და სხვა პროცედურებისაგან) და ეტაპობრივი. რას ნიშნავს ეს? მხოლოდ იმას, რომ წარმოუდგენელია სექსუალური დისფუნქციის მკურნალობისას (რომლის მიზანი ერთად ერთია ჰარმონიული და რეგულარული სექსის უზრუნველყოფა) მყისიერი და სწრაფი შედეგის მიღწევა  (რა თქმა უნდა გონივრულ და რეალისტურ ფარგლებში). როგორც წესი მკურნალობის პროცესი ხანგრძლივია და შეიძლება გრძელდებოდეს რამოდენიმე თვისა და უფრო ხანგრძლი დროის განმავლობაში. სამწუხაროდ ქალის სექსუალური დისფუნქციების მკურნალობა უფრო რთულია, მეტ დროსა და ძალისხმევას მოითხოვს ექიმი სექსოლოგისა და პაციენტისაგან. მამაკაცის სექსუალური დისფუნქციის მკურნალობის მეთოდები კი გაცილებით უფრო დახვეწილია. მაგალითად ერექციული დისფუნქციის მკურნალობისას სამი ხაზის თერაპიის (დასალევი მედიკამენტების, ინტრაკავერნოზული ინექციების, ქირურგიული მკურნალობით ფალოენდოპროტეზირების სახით) გამოყენება სასურველი შედეგის მიღების თითქმის 100%-იან ალბათობას უახლოვდება. თუმცა, ძალიან ხშირად განკურნებისათვის მხოლოდ პირველი ხაზის თერაპია ანუ ტაბლეტოვანი და სხვა მედიკამენტების გამოყენებაცაა საკმარისი. ასევე ძალიან ეფექტურია ნაადრევი ეაკულაციის მკურნალობაც. ყველაფერი დამოკიდებულია ექიმი სექსოლოგის პროფესიონალიზმზე, გამოცდილებაზე და პაციენტის მოტივირებულობაზე.

 

- რამდენად მნიშვნელოვანია სპეციალისტთან დროული კონსულტაცია და შესაბამისი მკურნალობა?  

- ანბანური ჭეშმარიტებაა მედიცინისათვის ის, რომ ადრეული დიაგნოსტიკა, მკურნალობის დაწყება და ამისათვის ექიმი სექსოლოგისათვის დროული მიმართვა განკურნების საუკეთესო გზაა. თუმცა მძიმე შემთხვევებშიც შესაძლებელია პაციენტის მდგომარეობის საგრძნობი გაუმჯობესება. მიმაჩნია, რომ ექიმმა ბოლომდე უნდა იბრძოლოს პაციენტის ჯანმრთელობისათვის და არასოდეს არ უნდა დანებდეს, რა თქმა უნდა პაციენტის მოტივირებულობისა და ადექვატურობის შემთხვევაში. 

 

- რა სახის რეკომენდაციებს მისცემდით პაციენტებს?  

- ცნობილი ინგლისური ანდაზაა „Prevention better than cure” (პროფილაქტიკა სჯობს მკურნალობას). არ უნდა მივიყვანოთ საქმე მძიმე სექსუალურ დისფუნქციამდე. ამისათვის კი სქესობრივი განათლების ამაღლებასთან ერთად უნდა ავიმაღლოთ სქესობრივი ცხოვრების კულტურაც. რას ნიშნავს ეს?  უნდა გავაცნობიეროთ ყველამ, რომ სირცხვილი სექსუალური დისფუნქციის მკურნალობა და ამისათვის ექიმ სექსოლოგთან მიმართვა კი არ არის, მართლა დიდი სირცხვილი როგორც საკუთარი, ისე სექსუალური პარტნიორის სქესობრივი ჯანმრთელობის იგნორირებაა. ჰარმონიული ცხოვრება წარმოუდგენელია ჰარმონიული სექსის გარეშე. მინდა ისიც ავღნიშნო, ზოგიერთი პაციენტის საყურადღებოდ, რომ ექიმი კი არის მოწოდებული მედგრად იდგეს პაციენტის ჯანმრთელობის სადარაჯოზე, მაგრამ ისიც ადამიანია. ექიმიც შეიძლება ავად გახდეს, გადაიღალოს, სერიოზულ ყოფით პრობლემებს გადაეყაროს თუნდაც ახლობელი, საყვარელი ადამიანების მძიმე ავადმყოფობის სახით და ექიმსაც ესაჭიროება ხან და ხან (შეიძლება სხვებზე უფრო მეტად) დასვენება, საღამოსა და ღამის საათებში მაინც. ამიტომ როგორც ნამდვილი ექიმი უფრთხილდება და პატივს სცემს ყველა ადამყოფს, ზუსტად ასევე ყველა პაციენტიც უნდა იყოს ემპათიური ექიმის მიმართ, იყოს რელევანტური და ადექვატური საკუთარ სქესობრივ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ მოლოდინებთან მიმართებაში. გვიყვარდეს ერთმანეთი და გავუფრთხილდეთ ერთმანეთს!

დატოვეთ კომენტარი

ყველა აქცია




უფასო ზარი

გსურთ გადმოგირეკოთ?

ფორმატი: 599181192

გმადლობთ, ჩვენ მალე დაგიკავშირდებით.